Arkadiusz Studniarek
KOŚCIOŁY I CMENTARZE GMINY TRZCIANNE
(Stan na 2004 rok.) Najstarszym funkcjonującym do czasów współczesnych kościołem na terenie obecnej gminy Trzcianne jest drewniana świątynia w Giełczynie p.w. Nawiedzenia NMP.
Pierwszy kościół w Giełczynie należący wówczas do parafii w Wiźnie zbudował w 1777 roku Krzysztof Opacki, kasztelan wiski.
Chryzanty Opacki, ożeniony z Gomolińską. W 1777 r. Chryzanty Opacki, kasztelan wiski wybudował w Giełczynie drewniany kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Najpewniej był to akt pokuty za bójkę, jaką w 1776 r. w kościele farnym wiskim miał ze Stanisławem Rembielińskim.
W 1807 roku kościół w Giełczynie staje się filią Trzciannego, natomiast w połowie XIX wieku zostaje utworzona samodzielna parafia. W 1820 r. stwierdzono, że w parafii trzciańskiej: jest filia w Giełczynie, wybudowana od JW Rembielińskiego z JO (Izabelą z Poniatowskich) Branicką, hetmanową wielką koronną i przez nią opatrzony, z zakrystią, po zejściu, której żadnego nie masz opatrzenia, ani funduszu na kapłana, z łaski daje na miesiąc JW. Rembieliński po zł 15. Ten kościół, po zakordonowaniu jest przyłączony do kościoła trzciańskiego, za rzeką. Do którego mil 2, leżący między błotami i wodami niedostępnie. Przy tej filii zakonnik utrzymuje się - Hadukiewicz, ma lat 50.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja frontowa.
Na pierwszym planie kamienny krzyż. Fot. A. Studniarek maj 2004. W późniejszej wizytacji kościoła trzciańskiego czytamy, że: od 1807 r., tj. od czasu panowania Imperium Rosyjskiego obwodu białostockiego kościół giełczyński sytuowany w Kluczu Zakątkowskim, należący do JWW hrabiów Potockich, z sześcioma wsiami, niegdyś urządzony i zaopatrywany przez XX. Bernardynów tykocińskich, na mocy JW. metropolity (mohylewskiego) Siestrzeńcewicza rezolucji został wcielonym i przypisanym jako kościół filialny, do kościoła parafialnego trzciańskiego.
W 1876 kościół jest gruntownie odnowiony.
Drewniany kościół w Giełczynie nieorientowany, zwrócony jest prezbiterium na północ. Zbudowany na planie prostokąta, salowy, zamknięty trójbocznie; od południa z ryzalitem, w którym przedsionek, a nad nim chór muzyczny. Po obu stronach kościoła znajdują się dwie przybudówki. Świątynia nakryta jest dachem dwuspadowym, jednokalenicowym pokrytym ocynkowaną blachą. W kalenicy nad ryzalitem znajduje się sygnaturka kryta hełmem ostrosłupowym. Fasada kościoła w części środkowej zwieńczona trójkątnym deskowanym szczytem. W ryzalicie w przyziemiu prostokątny portal z dwuskrzydłowymi drzwiami ozdobnie deskowanymi. Powyżej portalu na osi półkolisty otwór okienny.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja tylna północna.
Fot. A. Studniarek maj 2004. Elewacja zachodnia budowli czteroosiowa. W pierwszej i trzeciej osi od południa poniżej otworów okiennych nabite na oszalowanie poziome listwy. W dwóch skrajnych osiach od północy przybudówki przykryte osobnym dachem poniżej otworów okiennych nawy. Wewnątrz przybudówek mieszczą się zakrystie. W nich otwory okienne prostokątne, dwuskrzydłowe.
Drzwi wejściowe do przybudówek prostokątne z drewnianymi jednoskrzydłowymi drzwiami klepkowymi. Elewacja wschodnia analogiczna do zachodniej z nieco szerszą przybudówką. Natomiast elewacja północna ślepa, zamykająca trójdzielną nawę. Na wysokości bocznych otworów okiennych zawieszono metalowy krzyż.
Fundamenty kościoła z kamienia polnego wzmocnione cementem, na którym drewniana podwalina. Ściany wykonane z drewna tartego, częściowo ciosanego w konstrukcji zrębowej z futrynami dla założenia okien i drzwi. Zwęgłowanie zasłonięte szalunkiem zewnętrznym i wewnętrznym. Ściany usztywnione za pomocą lisic. Wewnętrzny szalunek polakierowany. Więźba dachowa z końca XVIII w. z drewna tartego o konstrukcji stolcowej.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja wschodnia.
Fot. A. Studniarek maj 2004. Sygnaturka usytuowana w południowej partii kalenicy, na planie ośmioboku z prześwitami o łukach ostrych, nad którymi uskokowy gzyms spięty trójkątnymi szczytami. Całość przykryta hełmem w kształcie ostroboku zwieńczonego metalowym krzyżem na kuli.
Ignacy Tłoczek zaliczył kościół giełczyński do "wybitnie oryginalnej grupy północno - wschodniego Mazowsza".
W okresie międzywojennym w 1928 roku ks. Józef Stefanowicz w miejscowości Laskowiec wybudował drewnianą kaplicę pod wezwaniem Serca Jezusowego. Do zakończenia II wojny światowej Laskowiec należał do parafii Giełczyn. W latach 80 - tych ubiegłego stulecia ks. Zygmunt Gniedziejko dokonał remontu kapitalnego kościoła. Wyremontowano zniszczenia kościoła powstałe jeszcze w czasie II wojny światowej. W odległości 1 kilometra od kościoła znajduje się cmentarz grzebalny o powierzchni 1 ha. Cmentarz został założony na początku XVIII wieku.
Administratorzy parafii:
Ks. Leon Piotrowski 1947 - 1958, ks. Wincenty Grzybowski 1958 - 1959, ks. Stanisław Oniszczuk - 1959 - 1970, ks. Jan Jankowski - 1970 - 1972, ks. Zygmunt Gniedziejko 1972 - 1975, ks. Bronisław Poźniak 1975 - 1976, ks. Henryk Błaszczyk 1976 - 1983, ks. Józef Murziński 1983 - 1987, ks. Henryk Błaszczyk 1897 - 1997, ks. Marian Wysocki 1997. Proboszcz: Ks. Marian Wysocki...
cdn...
Proszę o kontakt instytucje i osoby zainteresowane udziałem w wydaniu
"KOŚCIOŁÓW I CMENTARZY GMINY TRZCIANNE".
Arkadiusz Studniarek - tel. 0 606 744 825
Krzysztof Pochodowicz - tel. 0 505 442 495
E-mail: wiadlok@interia.pl
KOŚCIOŁY I CMENTARZE GMINY TRZCIANNE
(Stan na 2004 rok.) Najstarszym funkcjonującym do czasów współczesnych kościołem na terenie obecnej gminy Trzcianne jest drewniana świątynia w Giełczynie p.w. Nawiedzenia NMP.
Pierwszy kościół w Giełczynie należący wówczas do parafii w Wiźnie zbudował w 1777 roku Krzysztof Opacki, kasztelan wiski.
Chryzanty Opacki, ożeniony z Gomolińską. W 1777 r. Chryzanty Opacki, kasztelan wiski wybudował w Giełczynie drewniany kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Najpewniej był to akt pokuty za bójkę, jaką w 1776 r. w kościele farnym wiskim miał ze Stanisławem Rembielińskim.
W 1807 roku kościół w Giełczynie staje się filią Trzciannego, natomiast w połowie XIX wieku zostaje utworzona samodzielna parafia. W 1820 r. stwierdzono, że w parafii trzciańskiej: jest filia w Giełczynie, wybudowana od JW Rembielińskiego z JO (Izabelą z Poniatowskich) Branicką, hetmanową wielką koronną i przez nią opatrzony, z zakrystią, po zejściu, której żadnego nie masz opatrzenia, ani funduszu na kapłana, z łaski daje na miesiąc JW. Rembieliński po zł 15. Ten kościół, po zakordonowaniu jest przyłączony do kościoła trzciańskiego, za rzeką. Do którego mil 2, leżący między błotami i wodami niedostępnie. Przy tej filii zakonnik utrzymuje się - Hadukiewicz, ma lat 50.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja frontowa.
Na pierwszym planie kamienny krzyż. Fot. A. Studniarek maj 2004. W późniejszej wizytacji kościoła trzciańskiego czytamy, że: od 1807 r., tj. od czasu panowania Imperium Rosyjskiego obwodu białostockiego kościół giełczyński sytuowany w Kluczu Zakątkowskim, należący do JWW hrabiów Potockich, z sześcioma wsiami, niegdyś urządzony i zaopatrywany przez XX. Bernardynów tykocińskich, na mocy JW. metropolity (mohylewskiego) Siestrzeńcewicza rezolucji został wcielonym i przypisanym jako kościół filialny, do kościoła parafialnego trzciańskiego.
W 1876 kościół jest gruntownie odnowiony.
Drewniany kościół w Giełczynie nieorientowany, zwrócony jest prezbiterium na północ. Zbudowany na planie prostokąta, salowy, zamknięty trójbocznie; od południa z ryzalitem, w którym przedsionek, a nad nim chór muzyczny. Po obu stronach kościoła znajdują się dwie przybudówki. Świątynia nakryta jest dachem dwuspadowym, jednokalenicowym pokrytym ocynkowaną blachą. W kalenicy nad ryzalitem znajduje się sygnaturka kryta hełmem ostrosłupowym. Fasada kościoła w części środkowej zwieńczona trójkątnym deskowanym szczytem. W ryzalicie w przyziemiu prostokątny portal z dwuskrzydłowymi drzwiami ozdobnie deskowanymi. Powyżej portalu na osi półkolisty otwór okienny.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja tylna północna.
Fot. A. Studniarek maj 2004. Elewacja zachodnia budowli czteroosiowa. W pierwszej i trzeciej osi od południa poniżej otworów okiennych nabite na oszalowanie poziome listwy. W dwóch skrajnych osiach od północy przybudówki przykryte osobnym dachem poniżej otworów okiennych nawy. Wewnątrz przybudówek mieszczą się zakrystie. W nich otwory okienne prostokątne, dwuskrzydłowe.
Drzwi wejściowe do przybudówek prostokątne z drewnianymi jednoskrzydłowymi drzwiami klepkowymi. Elewacja wschodnia analogiczna do zachodniej z nieco szerszą przybudówką. Natomiast elewacja północna ślepa, zamykająca trójdzielną nawę. Na wysokości bocznych otworów okiennych zawieszono metalowy krzyż.
Fundamenty kościoła z kamienia polnego wzmocnione cementem, na którym drewniana podwalina. Ściany wykonane z drewna tartego, częściowo ciosanego w konstrukcji zrębowej z futrynami dla założenia okien i drzwi. Zwęgłowanie zasłonięte szalunkiem zewnętrznym i wewnętrznym. Ściany usztywnione za pomocą lisic. Wewnętrzny szalunek polakierowany. Więźba dachowa z końca XVIII w. z drewna tartego o konstrukcji stolcowej.
Giełczyn, gm. Trzcianne. Kościół rzymskokatolicki - elewacja wschodnia.
Fot. A. Studniarek maj 2004. Sygnaturka usytuowana w południowej partii kalenicy, na planie ośmioboku z prześwitami o łukach ostrych, nad którymi uskokowy gzyms spięty trójkątnymi szczytami. Całość przykryta hełmem w kształcie ostroboku zwieńczonego metalowym krzyżem na kuli.
Ignacy Tłoczek zaliczył kościół giełczyński do "wybitnie oryginalnej grupy północno - wschodniego Mazowsza".
W okresie międzywojennym w 1928 roku ks. Józef Stefanowicz w miejscowości Laskowiec wybudował drewnianą kaplicę pod wezwaniem Serca Jezusowego. Do zakończenia II wojny światowej Laskowiec należał do parafii Giełczyn. W latach 80 - tych ubiegłego stulecia ks. Zygmunt Gniedziejko dokonał remontu kapitalnego kościoła. Wyremontowano zniszczenia kościoła powstałe jeszcze w czasie II wojny światowej. W odległości 1 kilometra od kościoła znajduje się cmentarz grzebalny o powierzchni 1 ha. Cmentarz został założony na początku XVIII wieku.
Administratorzy parafii:
Ks. Leon Piotrowski 1947 - 1958, ks. Wincenty Grzybowski 1958 - 1959, ks. Stanisław Oniszczuk - 1959 - 1970, ks. Jan Jankowski - 1970 - 1972, ks. Zygmunt Gniedziejko 1972 - 1975, ks. Bronisław Poźniak 1975 - 1976, ks. Henryk Błaszczyk 1976 - 1983, ks. Józef Murziński 1983 - 1987, ks. Henryk Błaszczyk 1897 - 1997, ks. Marian Wysocki 1997. Proboszcz: Ks. Marian Wysocki...
cdn...
Proszę o kontakt instytucje i osoby zainteresowane udziałem w wydaniu
"KOŚCIOŁÓW I CMENTARZY GMINY TRZCIANNE".
Arkadiusz Studniarek - tel. 0 606 744 825
Krzysztof Pochodowicz - tel. 0 505 442 495
E-mail: wiadlok@interia.pl
